Nước ta có nhiều loại chuối: chuối tiêu, chuối tây, chuối ngự, chuối mật, chuối hột, chuối lá...nhưng ngon và bổ nhất vẫn là chuối tiêu. Đây là một thức ăn thích hợp với mọi người, mọi lứa tuổi, một loại quả ngon có nhiều chất dinh dưỡng rất cần thiết cho trẻ em, người cao tuổi và những người lao động thể lực nặng nhọc cần bồi dưỡng sức khỏe.

Về giá trị dinh dưỡng, trong 100g chuối tiêu chín có 74g nước, 1,5g protid, 0,4g axit hữu cơ, 22,4g glucid, 0,8g xenluluza, cung cấp được 100 calo, vượt xa các loại quả ngọt khác về cung cấp năng lượng (100g cam cho 43 calo, đu đủ chín cho 36 calo, nhãn cho 49 calo, vú sữa cho 43 calo…) Lượng chất glucid có trong chuối chín như vậy là rất cao, ở dạng glucoza (20%), fructoza (1,5%) và saccharoza (65%) là những loại đường tự nhiên quý của quả chín, dễ tiêu hóa, cơ thể hấp thụ nhanh và cung cấp nhiều năng lượng.

Qua nghiên cứu, các nhà dinh dưỡng học đã xác nhận chuối chín là loại thức ăn được cơ thể tiêu hóa nhanh và cung cấp một nguồn năng lượng đáng kể. Chỉ cần ăn mấy quả chuối chín cơ thể được cung cấp ngay hàng trăm calo, do đó nó là một thức ăn quý của những người lao động thể lực nặng, các vận động viên thể dục thể thao cần nhiều glucoza trong máu.

Khi lao động nặng nhọc kéo dài mất nhiều năng lượng, cơ thể thường phải huy động đến lượng đường trong máu để cung cấp cho các bắp cơ. Trong những trường hợp này, đường glucoza trong chuối chín ăn vào sẽ được hấp thu nhanh vào máu bổ sung kịp thời lượng đường của cơ thể bị tiêu hoa, giúp người lao động phục hồi nhanh chóng sức khỏe.

Ngoài ra chuối chín còn có nhiều muối khoáng (canxi, photpho, sắt, đặc biệt là kali) và các vitamin (0,12mg caroten, 0,04mg vitamin B1, 0,05mg vitamin B2, 0,7mg vitamin P6, 6mg vitamin C, v.v…) là những chất cần thiết cho cơ thể.

Đối với người mắc bện gan: chuối tiêu là một thức ăn rất thích hợp vì bệnh nhân rất cần chất glucid, đặc biệt là loại glucid dễ hấp thu để tăng cường dự trữ glycogen trong gan, bảo vệ gan chống lại các yếu tố gây nhiễm độc gan và ngăn cản sự thâm nhiễm mỡ ở gan. Loại đường này rất sẵn trong chuối tiêu chín.

Đối với người bị tăng huyết áp: chuối tiêu là vị thuốc hạ huyết áp tốt và không có một tác dụng phụ nào. Từ lâu các nhà nghiên cứu đã nhận thấy những thức ăn chứa nhiều kali và ít natri có khả năng làm hạ huyết áp cao, đề phòng đột quỵ. Chuối chín là thực phẩm tiêu biểu của loại này. Đây là một thức ăn có nhiều kali, tới gần 400mg kali trong 100g chuối, nghĩa là giầu kali nhất trong các loại rau quả chúng ta thường ăn, nhưng lại có rất ít natri, chỉ khoảng 1mg natri trong 100g. Sự tương quan giữa kali và natri có liên quan đến huyết áp và hoạt động của hệ tim mạch. Natri là thành phần quan trọng của muối ăn có khả năng giữa nước trong cơ thể gây gánh nặng cho hệ tim mạch, còn kali ngược lại có tác dụng giúp cơ thể đào thải bớt natri. Cũng vì vậy, những thực phẩm giầu kali và ít natri có khả năng làm giảm huyết áp ở những người tăng huyết áp nếu ăn đều mỗi ngày 2-3 quả chuối tiêu chín trong vài tuần lễ có thể làm giảm được chỉ số huyết áp khoảng 10% hoặc hơn.

Ngoài những tác dụng trên, những nghiên cứu gần đây còn cho biết chuối chín có vị trí quan trọng trong các chế độ ăn ít lipid, ăn kiêng muối và cho những người có cholesterol cao trong máu, nhũng người bị táo bón, tiêu hóa kém…Như vậy chuối chín không chỉ là một thức ăn ngon và bổ mà còn là một vị thuốc có tác dụng bồi dưỡng cơ thể và chữa nhiều bệnh.

-------

[Tuần hoàn não - Huyết áp] - Cây chuối còn gọi là ba tiêu, tên khoa học musa SPP thuộc họ chuối (Musaceae). Là loại cây được trồng khắp mọi miền nước ta, với nhiều giống chuối khác nhau như: chuối ngự, chuối tiêu, chuối hột, chuối mật…Trong 100g chuối chín có: glucid 26,1g, protein 1,2g, lipid 0,3g, tro 0,8g, Ca 12mg, P 32mg, Fe 0,8mg, vitamin A (-caroten) 225μg, vitamin B1 0,03mg, vitamin C 14mg. Ngoài ra còn có Mg, Na, S, Zn… Xét về mặt dinh dưỡng, chuối có giá trị hơn cả khoai tây và tương đương với thịt. 100g chuối cung cấp cho cơ thể 100 kcal và dễ tiêu hóa. Mặt khác, trong chuối, hàm lượng kali (potassium) chiếm tỉ lệ rất cao, chứa nhiều loại đường thiên nhiên như: fructose, sucrose, glucose, cung cấp một năng lượng dồi dào cho cơ thể.

Ngoài ra, chuối còn là nguồn cung cấp fructooligosaccharides, một chất quan trọng để nuôi dưỡng những loại vi khuẩn có lợi trong đường ruột, giúp chức năng ruột hoạt động tốt hơn.

Phòng chữa cao huyết áp: hàng ngày cần ăn 3 lần, mỗi lần ăn từ 1 – 2 quả chuối chín. Cần ăn liền trong 2 tháng.

Chữa trị loét dạ dày: lấy quả chuối xanh phơi khô trong râm hoặc sấy khô ở nhiệt độ thấp rồi tán bột. Ngày uống 2 lần vào lúc không no cũng không đói lắm, mỗi lần 1 thìa canh hòa với nước ấm.

Trị hắc lào: dùng quả chuối xanh vừa mới bẻ trên buồng chuối, cắt ngang quả chuối để nhựa tiết ra thì chấm xát vào nơi hắc lào sau khi đã rửa sạch và lau khô. Ngày chấm xát 4 – 5 lần.

Trị ngứa da: dùng vỏ chuối tiêu sắc lấy nước rửa hàng ngày. Mỗi ngày rửa 2 – 3 lần.

Trị tay chân nứt nẻ: dùng chuối tiêu chín 1 quả (chín nhừ càng tốt), sau sấy nóng. Hàng ngày vào buổi tối rửa chân tay bằng nước ấm, rồi lấy chuối đã sấy nóng xát vào nơi chân tay bị nứt nẻ, làm liên tục nhiều lần sẽ khỏi.

Trị táo bón: hàng ngày ăn 250g quả chuối tiêu chín vào trước lúc đi ngủ.

Chữa sỏi thận: lựa quả chuối hột thật chín, lấy hột phơi khô, tán nhỏ nấu lấy nước uống; cho 7 thìa nhỏ (thìa cà phê) bột hột chuối vào 2 lít nước, đun nhỏ lửa khi còn 2/3 nước là được. Uống hàng ngày như nước trà, uống liền 2 – 3 tháng cho kết quả khá tốt.

Chữa đái tháo đường: đào lấy củ cây chuối hột, rửa sạch, giã nát, ép lấy nước uống, dùng thường xuyên và lâu dài có tác dụng ổn định đường huyết. Vì củ chuối không nhiều và đào củ phức tạp, có thầy thuốc (ở Trung Quốc) đã nghiên cứu cải tiến: cắt ngang cây chuối hột, khoét một lỗ, đậy nilon lên, để nước cây chuối tiết ra đọng vào đó.

Lấy nước này cho người bệnh uống. Khi đoạn trên héo thì cắt thấp xuống phía dưới; một cây cắt ngang như thế dùng được nhiều lần. Mùa mưa nước chuối loãng thì uống nhiều hơn mùa nắng.

Điều trị theo cách này bệnh cũng thuyên giảm rõ rệt. Hoặc cây chuối có bắp đang nhú, cắt ngang gốc (cách mặt đất khoảng 20cm), lấy dao khoét một lỗ rỗng to ở thân chuối, để một đêm, sáng hôm sau múc nước từ lỗ rỗng (do thân chuối tiết ra) mà uống.

Phòng trị chứng béo phì: dùng món chuối nướng. Cách làm chỉ cần chuẩn bị một quả chuối tiêu đã chín, bóc vỏ cắt đôi ra. Sau đó rải tờ giấy bạc hoặc loại giấy thiếc chuyên dụng nướng thức ăn đặt chuối vào trong rồi gói lại.

Đặt gói chuối lên chảo đáy bằng, đun nhỏ lửa cho gói chuối không cháy. Nướng độ 2 phút khi ngửi thấy mùi chuối chín thì lật sang mặt sau và cũng nướng trong vòng 2 phút là được. Một món ăn thơm ngon, bổ dưỡng.

Món chuối tiêu nướng có thể làm sạch máu, giúp vi khuẩn có ích trong ruột tăng, mặt khác là do chuối tiêu nướng có vị đậm, ăn xong thường người ta không thèm của ngọt nữa nên có công hiệu làm giảm béo, kể cả sau sinh.

Chữa bạch đới ở nữ: lấy rễ chuối tiêu 250g, thịt lợn 120g. Cho hai thứ vào hầm lấy nước uống trong ngày.

Chữa tóc rụng nhiều: dùng nước nhựa trắng trong của cây chuối tiêu (ba tiêu du) để hàng ngày bôi vào vùng da đầu (chân tóc), sẽ có tác dụng ngăn ngừa tóc rụng và có thể giúp các vùng da bị tóc rụng sẽ mọc trở lại. Mỗi ngày cần bôi 30ml nhựa này.

Giải độc các thực phẩm: kinh nghiệm cho thấy sử dụng chuối xanh thái mỏng ăn chung với các loại rau sống, thịt, cá có thể giải được chất độc có trong các thực phẩm này.

Chữa rong kinh: lấy chuối tiêu xanh 7 quả, gọt vỏ xắt mỏng, phơi khô, sao cháy, tán bột. Dùng nhọ nồi (cạo ở đít nồi đun than, củi) 15g, sau trộn chung 2 thứ cất sử dụng dần. Mỗi lần uống 2 muỗng cà phê uống với nước nóng vào khi bụng đói. Ngày uống 3 lần.